Şema Terapi Nedir?
“Ben neden hep aynı şeyleri yaşıyorum?”
İlişkilerinizde benzer sorunların tekrar ettiğini, kendinizi sürekli eleştirdiğinizi, insanlara “hayır” demekte zorlandığınızı ya da terk edilme korkusunun sizi fazlasıyla yorduğunu fark etmiş olabilirsiniz.
Bazen ne kadar uğraşırsak uğraşalım, bazı tepkilerimizi değiştirmekte zorlanırız. Çünkü bugün verdiğimiz bazı tepkilerin kökleri, geçmişte öğrendiğimiz düşünce ve duygu kalıplarına dayanabilir.
Şema Terapi, tam da bu kalıpları fark etmeye ve değiştirmeye odaklanan bir psikoterapi yaklaşımıdır.
Şema Ne Demek?
Şema, hayatımız boyunca kendimiz, diğer insanlar ve ilişkiler hakkında geliştirdiğimiz derin inanç ve kalıplardır.
Örneğin:
“Nasıl olsa sonunda beni terk edecekler.”
“Ben yeterince iyi değilim.”
“İnsanları kırmamak için kendi isteklerimden vazgeçmeliyim.”
“Her şeyi kontrol etmezsem kötü bir şey olur.”
“Bir hata yaparsam başarısızım demektir.”
Bu düşünceler size tanıdık geliyor olabilir.
Bu düşünceleri her zaman fark etmeyebiliriz. Ancak belirli durumlarda yoğun kaygı, üzüntü, öfke, suçluluk veya değersizlik duyguları yaşayabiliriz.
Şemalar Nasıl Oluşur?
Şemalar çoğunlukla çocukluk ve ergenlik dönemindeki deneyimlerimizle şekillenmeye başlar.
Çocukken ihtiyaçlarımızın yeterince karşılanmaması, aşırı eleştirilmek, ihmal edilmek, reddedilmek, aşırı korunmak veya kendimizi güvende hissetmediğimiz deneyimler yaşamak bazı kalıpların oluşmasına zemin hazırlayabilir.
Ancak bu, “Her şey çocukluğumdan kaynaklanıyor.” anlamına gelmez.
Bugünkü yaşamımız, ilişkilerimiz, yaşadığımız olaylar ve kişisel özelliklerimiz de bu örüntülerin nasıl devam ettiğinde rol oynar.
Şema Terapi Sürecinde Ne Yapılır?
Şema Terapi’de yalnızca “Şu anda ne yaşıyorum?” sorusuna değil;
“Bunu neden bu kadar yoğun yaşıyorum?”
ve
“Hayatımda bu durum neden tekrar ediyor?”
sorularına da bakarız.
Birlikte sizi zorlayan durumları, ilişkilerinizde tekrar eden döngüleri, kendinizle konuşma biçiminizi ve geçmiş deneyimlerinizin bugünkü yaşamınızla olan bağlantılarını keşfederiz.
Amaç geçmişi değiştirmek değil; geçmişte öğrendiğiniz ve bugün size artık iyi gelmeyen bazı kalıpları fark ederek daha sağlıklı yollar geliştirebilmektir.
Bazen Aynı Hikâyenin Farklı Versiyonlarını Yaşarız
Hayatımızda bazı durumların farklı kişilerle, farklı zamanlarda ama benzer duygularla tekrar ettiğini fark edebiliriz.
Bir ilişkide kendimizi geri plana atmak, başka bir ilişkide terk edilmekten korkmak ya da ne kadar başarılı olsak da kendimizi yeterli hissetmemek gibi deneyimler birbirinden farklı görünse de altında benzer bir duygusal örüntü bulunabilir.
Şema Terapi’de bu tekrarların üzerinde durulur.
“Ben neden böyleyim?” diye kendimizi sorgulamak yerine,
“Bende bu duyguyu ve davranışı ortaya çıkaran ne olabilir?” diye bakmaya başlarız.
Bu bakış açısı, kendimizi yargılamadan anlamamız için yeni bir alan açabilir.
Belki de Mesele “Neden Böyleyim?” Değil…
Şema Terapi’nin en önemli taraflarından biri, kendimize bakışımızı değiştirmesidir.
Bazen kendimize:
“Neden böyle davranıyorum?”
diye kızarız.
Oysa terapi sürecinde bu soruyu biraz değiştirip:
“Bende bunu ortaya çıkaran ne oluyor?”
diye bakmaya başlayabiliriz.
Kendimizi suçlamak yerine anlamaya başladığımızda, değişim için de daha fazla alan oluşur.
Şema Terapi; kendinizle ve ilişkilerinizle ilgili tekrar eden örüntüleri fark etmek, bunların nereden geldiğini anlamak ve size daha iyi gelen yeni yollar geliştirmek için birlikte yürütülen bir keşif sürecidir.
Eğer siz de hayatınızda tekrar eden bazı döngülerin olduğunu düşünüyor ve bunları daha yakından anlamak istiyorsanız, bir klinik psikologla görüşerek sizin için uygun terapi sürecini değerlendirebilirsiniz.